Της Ελένης Μπρεδάκη
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελεί βασικό θεσμό της Ελληνικής Πολιτείας, και έχει τριπλό ρόλο: πολιτικό, διοικητικό και αναπτυξιακό. Ο πολιτικός της ρόλος απορρέει από την πολιτική νομιμοποίηση που της δίνει η εκλογή των οργάνων της από τους πολίτες ενός τόπου με άμεση και καθολική ψηφοφορία. Για το λόγο αυτό έχει το δικαίωμα να σχεδιάζει και να εφαρμόζει τοπικές δημόσιες πολιτικές, πάντοτε βέβαια στο πλαίσιο του Συντάγματος και των Νόμων. Ο διοικητικός της ρόλος συνίσταται στο γεγονός ότι, μετέχοντας στο ενιαίο διοικητικό σύστημα της χώρας, ασκεί τη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων, τηρεί τα στοιχεία που αφορούν στην κατάσταση των πολιτών και τους παρέχει διοικητικές υπηρεσίες (πληροφόρηση, βεβαιώσεις κλπ.). Ο αναπτυξιακός ρόλος της Αυτοδιοίκησης προσδιορίζεται από τις αρμοδιότητες που της δίνει ο νόμος σε θέματα οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ανάπτυξης, δηλαδή από τον ρόλο της στην τοπική ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τον Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (Ν. 3643/2006) και το Νόμο του «Καλλικράτη» (Ν. 3852/2010) οι Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης, έχουν αναπτυξιακές αρμοδιότητες σε πάρα πολλούς τομείς, όπως στον τομέα της Ανάπτυξης, της Πολεοδομίας και του Περιβάλλοντος, της Ποιότητας Ζωής, της Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης, της Παιδείας, του Πολιτισμού και του Αθλητισμού.Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων αυτών, οι Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης χαράζουν Στρατηγικές, καταρτίζουν Επιχειρησιακά Σχέδια, εκπονούν μελέτες, κάνουν οικονομικό προγραμματισμό, υλοποιούν έργα και πολλά άλλα. Προκειμένου να ανταποκριθεί στο ρόλο της η Αυτοδιοίκηση, προφανώς απαιτείται η λήψη πολιτικών αποφάσεων από τα θεσμοθετημένα αρμόδια όργανα. Προκειμένου όμως να είναι και αποτελεσματική, χρειάζεται η υλοποίηση των αποφάσεων αυτών.
Γνωρίζουμε λοιπόν το «τι» της Αυτοδιοίκησης. Έχουμε όμως ασχοληθεί σοβαρά με το «πώς»; Είναι νομίζω αυτονόητο ότι μιλάμε για το Διοικητικό Μηχανισμό, για το εργαλείο, που χρειάζεται η κάθε οργανική μονάδα Αυτοδιοίκησης, προκειμένου να λειτουργήσει. Μιλάμε λοιπόν για τη Δημόσια Διοίκηση. Είναι γνωστή η αντίληψη που υπάρχει για τη δημόσια διοίκηση στον τόπο μας (έστω κι αν αυτή η αντίληψη πολλές φορές την αδικεί). Είναι γνωστές οι ελλείψεις της, οι παθογένειες και τα τρωτά της σημεία. Τελευταία μάλιστα είναι στο επίκεντρο των συζητήσεων και αποτελεί μόνιμο αντικείμενο στοχοποίησης.
Έχουν όμως ποτέ μελετηθεί σοβαρά, με ειλικρινή διάθεση και μακριά από λαϊκισμούς και μικροκομματικές αντιλήψεις τα αίτιαόλων όσα καταμαρτυρούνται στη Δημόσια Διοίκηση ; Είναι γεγονός ότι τώρα, με την εφαρμογή του Καλλικράτη, η Δημόσια Διοίκηση ξεθεμελιώθηκε εκ βάθρων για να δομηθεί το νέο διοικητικό σύστημα. Αυτό, σήμερα, 6 μήνες από την εφαρμογή του νέου χάρτη της Αυτοδιοίκησης, το αντιλαμβανόμαστε ως ένα χάος, με υπηρεσίες που δεν έχουν ξεκαθαρίσει τις αρμοδιότητές τους, υπαλλήλους που δεν έχουν καταλάβει ακόμη πού βρίσκονται, με πολιτικούς άρχοντες σε σύγχυση μέσα σε πέλαγος προβλημάτων και με τα οικονομικά σε πρώτο πλάνο. Όμως, αυτή η θολή ή και ζοφερή εικόνα, ίσως είναι και η ευκαιρία για να αλλάξει το – ούτως ή άλλως –αμφιλεγόμενο τοπίο της δημόσιας διοίκησης. Τι χρειάζεται γι’ αυτό;
Πρώτα-πρώτα χρειάζονται Οργανωτικές Δομές, προσαρμοσμένες στις ανάγκες της κάθε αυτοδιοικητικής μονάδας και οργανωμένες με σύγχρονες αντιλήψεις.Ο Νόμος για τον Καλλικράτη έκανε ένα πρώτο, γενικευμένο βήμα, για να γίνει το ξεκίνημα. Τώρα, χρειάζεται η εξειδίκευση των δομών αυτών, μέσα από επικαιροποίηση των Οργανισμών Λειτουργίας, μετά από την εμπειρία που έχει αποκτηθεί. Άλλωστε αυτό προβλέπεται από τον ίδιο το Νόμο. Στους Οργανισμούς αυτούς θα πρέπει να προβλέπεται μιαεξορθολογισμένη δομή απόλυτα προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες και η κατάλληλη στελέχωση της. Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Κυρίως διότι περάσαμε αμιγώς στον παράγοντα «ΑΝΘΡΩΠΟΣ». Επιτρέψτε μου μια παρένθεση σε αυτό το σημείο, που τη θεωρώ απαραίτητη, για να κατανοήσουμε τη φύση και το μέγεθος του προβλήματος , αλλά και για να φθάσουμε σε προτάσεις για λύσεις. Κατά τον κορυφαίο των Σοφιστών Πρωταγόρα, "πάντων χρημάτων μέτρον έστιν άνθρωπος, των μεν όντων ως έστιν, των δε ουκ όντων ως ουκ εστίν". Η πολυσυζητημένη αυτή φράση, που έχει φθάσει μέχρι τις μέρες μας με συνοπτική διατύπωση, έχει δεχθεί πολλές αναλύσεις και ερμηνείες. Το κλειδί για τη σωστή ερμηνεία του κειμένου είναι η λέξη "χρημάτων" και τι αυτή σημαίνει. Τα «χρήματα» στη φράση του Πρωταγόρα, δεν σημαίνουν τις νομισματικές αξίες, αλλά, γενικά, τις αξίες, τις ποιότητες, τις πεποιθήσεις, τις αρχές, την εσωτερική συγκρότηση (με άλλα λόγια, εμπεριέχουν και την ικανότητα κάθε ανθρώπου, χωριστά, να αντιλαμβάνεται με το δικό του τρόπο ό,τι θεωρείται κοινά αποδεκτό, μόνο κατ΄ όνομα, για όλους τους ανθρώπους.)
Με βάση τα παραπάνω, η φράση θα μπορούσε να μεταφρασθεί ως εξής: "Όλων των αξιών (ποιοτήτων) μέτρο είναι ο άνθρωπος, αυτών που υπάρχουν, για το γεγονός ότι υπάρχουν και αυτών που δεν υπάρχουν, για το ότι δεν υπάρχουν". Οι αξίες και οι ποιότητες λοιπόν που υπάρχουν, δεν έχουν καμία σημασία ερήμην του ανθρώπου.Ο άνθρωπος είναι που δίνει υπόσταση στις αξίες, στο βαθμό που αυτές ενσωματώνονται στον ίδιο, στο μέτρο που τις κατέχει, δηλαδή, ή δεν τις κατέχει και στην έκταση που τις εξασκεί. Ο άνθρωπος είναι που δίνει αντίκρισμα-μέτρο στις αξίες και αυτό είναι το νόημα της φράσης. Αξιοσημείωτο είναι ότι το "μέτρον χρημάτων" προσδιορίζεται όχι μόνο θετικά, μέσω των αξιών που υπάρχουν, (των μεν όντων ως έστιν), αλλά και αρνητικά, για το γεγονός ότι δεν υπάρχουν, (των δε μη όντων, ως ουκ εστίν). Και βέβαια, αυτό σχετίζεται ευθέως με την καταγραμμένη γνωστική επάρκεια του κάθε ατόμου, αλλά και με την προσωπική, συνειδητή άποψή του για κάθε "χρήμα", γεγονός που προσδιορίζει και την αξία ή την απαξία του κάθε ανθρώπου. Μάλλον λοιπόν συμφωνούμε ότι «μέτρον πάντων άνθρωπος»«Αν είναι άνθρωπος», διορθώνει ο Αριστοτέλης. Κλειδί λοιπόν ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ και για τη Δημόσια Διοίκηση. Και αυτό είναι το δύσκολο, κυρίως γιατί απαιτεί Παιδεία, με όλη την ευρύτητα της λέξης.Και η Παιδεία χρειάζεται φροντίδα και ΧΡΟΝΟ.
Δεν θα αναλύσουμε εδώ την έννοια της Παιδείας. Αντιγράφω απλά τον βασικό ορισμό που δίνουν τα λεξικά: «Παιδεία είναι η συστηματική παροχή γνώσεων, η διαδικασία αγωγής που στοχεύει στην άνοδο του πνευματικού επιπέδου κάποιου»Δεν είναι του παρόντος να επεκταθούμε σε μακρόσυρτες αναλύσεις για την έννοια της Παιδείας με όλες της τις εκφάνσεις.Σε ό,τι όμως αφορά την περίπτωσή μας, θα ήθελα να δανειστώ μια λέξη από τον Καθηγητή Θ. Τάσιο, που θα πρέπει να μας εκφράζει για τη Δημόσια Διοίκηση : «ΗΘΟΠΑΙΔΕΙΑ»! Μόνο που για όλα αυτά απαιτείται Πολιτική βούληση, Σχεδιασμός, Χρήμα και –κυρίως- ΧΡΟΝΟΣ!
Πιστεύω όμως ακράδαντα ότι, αν θέλουμε πραγματικά να βγούμε από τη στενωπό που βρισκόμαστε σήμερα ως χώρα, ως θεσμοί , ως κοινωνία, θα πρέπει επιτέλους να ασχοληθούμε σοβαρά με τη ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ, μακριά και έξω από μικροκομματικές σκοπιμότητες και μικρονοϊκές αντιλήψεις που, –κατά την άποψή μου- ευθύνονται για την κατάσταση της δημόσιας διοίκησης. Οι αφορισμοί του τύπου « ο μεγάλος ασθενής» κ. ά. δεν οδηγούν σε κανένα αποτέλεσμα. Σήμερα είναι η ευκαιρία, οι καινούριοι Άρχοντες της Αυτοδιοίκησης , με όχημα τον Καλλικράτη, να στήσουν μια νέα Δημόσια Διοίκηση, που θα είναι το εργαλείο τους για την Ανάπτυξηπου ευαγγελίζονται αλλά και για την εξυπηρέτηση του πολίτη που υπόσχονται. Θα είναι το εργαλείο για την αναμόρφωση της πολιτικοκοινωνικής ζωής!
Ας ξεκινήσουν από αυτό το Μεγάλο Έργο, ο καθένας για τη δική του Οργανική Μονάδα, για να μπορέσουν να κάνουν τα υπόλοιπα έργα που σχεδιάζουν. Αν δεν το πράξουν αυτό, οι αγαθές προθέσεις και οι εξαγγελίες θα μείνουν στα λόγια!
Η Ελένη Μπρεδάκη-Μαρινέλλη είναι Πολιτικός Μηχανικός - Οικονομολόγος, η αναδημοσίευση του κειμένου της που γράφτηκε για τον ιστότοπο Creta Live έγινε με την έγκρισή της.
Διαβάστε όλο το άρθρο στο "BlackCat.Hania" »
Μεταφράστε αυτό το άρθρο (Translate this article) »
