Γιάννης H. Κάκανος
www.yanniskakanos.gr
ghk@otenet.gr
Από χρόνια γνωρίζουμε για το νομό μας ως μνημεία της φύσης τον γέρο-πλάτανο του Βλάτους Κισάμου, όπως και την περίφημη ελιά των Βουβών Κισάμου Χανίων, αρχαιότερη στον κόσμο σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών ερευνητών. Υπάρχουν, όμως, άλλες ελιές ή άλλα δέντρα τα οποία δεν έγιναν περισσότερο γνωστά, επειδή δεν υπήρξε ανάλογο ενδιαφέρον; Αφορμή για το παρόν ρεπορτάζ αποτέλεσαν παλαιότερες, αλλά και πρόσφατες επισκέψεις μας στην Κάντανο Σελίνου και στα Παλαιά Ρούματα Κισάμου, δημοτικές περιφέρειες Καντάνου και Βουκολιών, αντίστοιχα, στις τοποθεσίες που υπάρχουν πολύ παλαιές ελιές και έχουν χαρακτηρισθεί μνημειακές. Άλλα δύο όμως παλαιά δέντρα, άγνωστα ακόμα, είναι οι ελιές που συναντήσαμε και προβάλλουμε σήμερα. Στο Βλάτος Κισάμου της δημοτικής περιφέρειας Ιναχωρίου η μία. Στο ίδιο όμως, χωριό είναι και ο τεράστιος γέρο-πλάτανος, αναγνωρισμένος ως διατηρητέο μνημείο της φύσεως τώρα και 29 χρόνια, από το 1980. Η άλλη ελιά, άγνωστη κι αυτή ακόμα στην ντόπια κοινωνία, είναι στο Βουλγάρω Κισάμου, δημοτική περιφέρεια Μηθύμνης, για την οποία, πρόκειται να γίνουν ενέργειες ανάδειξης και χαρακτηρισμού της. Ανήκει στην οικογένεια Μαρακάκη και βρίσκεται λίγες δεκάδες μέτρα απόστασης από την ταβέρνα που διατηρούν στο χωριό εδώ και 20 χρόνια. Υπάρχουν και άλλες, όπως πληροφορηθήκαμε, σε διάφορα χωριά που παραμένουν στην αφάνεια. Γι’ αυτό, λοιπόν, τα «Χ.Ν.», μετά χαράς θα φωτογραφίσουν όλες τις περιπτώσεις που θα πληροφορηθούν τις οποίες θα προβάλλουν σε μελλοντικό ρεπορτάζ.
Στην αγροτική περιοχή τώρα Άγιος Γεώργιος, στο Ανισαράκι, δημοτική περιφέρεια Καντάνου, ο δήμαρχος κ. Ευτύχιος Δασκαλάκης πιστός στο ραντεβού του ήταν εκεί. Αποφασισμένος να μεταμορφώσει τη δημοτική περιφέρεια «νυφούλα» με διάφορα έργα ανάπλασης, τόνισε για την περίπτωση της ελιάς, τα εξής: “Οι ελιές και το λάδι που παράγουν συνδέονται στενά με τη μυθολογία, την ιστορία, την παράδοση, την θρησκεία, την τέχνη, αλλά και την κοινωνική και οικονομική ζωή των κατοίκων της Κρήτης εννέα χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα. Ανάμεσα στα χιλιάδες ελαιόδεντρα που καλύπτουν το Ό της έκτασης στη Μεγαλόνησο, ορισμένα ξεχωρίζουν επειδή είναι πολύ παλιά, όπως συμβαίνει και με τη δική μας ελιά, ιδιοκτησίας Μιχαήλ Γ. Σαρτζετάκη η οποία έχει ανακηρυχτεί από τον σύνδεσμο ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης (ΣΕΔΗΚ) σαν μνημειακή, λόγω του ειδικού πεπλατυσμένου σχήματος και του ανάγλυφου κορμού της, αλλά και λόγω της κατάταξής της από τους κατοίκους παλαιότερων εποχών, στις «δεκαοχτούρες», δηλαδή στις ελιές που παρήγαγαν 18 μίστατα (δοχεία) των δώδεκα οκάδων λαδιού. Το δέντρο είναι ποικιλίας μαστοειδούς που τοπικά αποκαλείται τσουνάτη, εμβολιασμένης σε υποκείμενο αγριελιάς. Η μέγιστη διάμετρος του κορμού του είναι 4,35 ενώ η περίμετρος 12,32 μέτρα. Σε ύψος 1 μέτρο επιτρέπουν μια χονδρική εκτίμηση της ηλικίας του με τη μέθοδο των ετήσιων δακτυλίων (Μιχελάκης Ν. 2002). Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή και με μια εκτιμώμενη ετήσια ακτινική αύξηση, η ηλικία της ελιάς εκτιμάται περίπου σε 3000 χρόνια πριν από σήμερα…”
Για τη μνημειακή ελιά των Παλαιών Ρουμάτων Κισάμου πληροφορηθήκαμε από το δήμαρχο Βουκολιών κ. Νίκο Μπομπολάκη, τα εξής: “Όπως βλέπετε η ελιά αυτή, μαζί με άλλες, βρίσκονται στην άκρη του κεντρικού δρόμου στην είσοδο γι’ αυτό το ιστορικό, αλλά και παραγωγικό χωριό του νομού μας και το λέω αυτό, γιατί τα Παλαιά Ρούματα παράγουν τα πάντα, είναι ένας μικρός παράδεισος. Η ελιά ανήκει στους κληρονόμους Στυλιανού Ν. Παπαδεράκη και είναι τσουνάτη. Η διάμετρος της είναι 4,30 και η περίμετρος 10.50 μέτρα. Μέσα στην τεράστια «κουφάλα» χωρούν 4-5 άνθρωποι. Ο εσωτερικός αυτός χώρος, τόσο επί τουρκοκρατίας όσο και επί γερμανικής κατοχής χρησιμοποιήθηκε για φύλαξη οπλισμού. Ηλικιακά έχει υπολογισθεί σε 3000 χρόνια πριν από σήμερα προσδιορίζοντας έτσι την Υπομινωϊκή –Πρωτογεωμετρική περίοδο (1100-800 π.Χ.) της Κρητικής ιστορίας”.
Τέλος, τα «Χ.Ν.», αμέσως μετά επισκέφτηκαν τις Βούβες φωτογραφίζοντας την πιο αρχαία ελιά της Κρήτης και του κόσμου, δωρεά στον Δήμο Κολυμπαρίου από την οικογένεια Καραπατάκη, στην αυλή της οποίας βρίσκεται. Η διάμετρος της είναι 3,64 και η περίμετρος 12,5 μέτρα. Από τα κλαδιά της φτιάχτηκαν τα στεφάνια για τους Ολυμπιονίκες της Αθήνας το 2004. Όλα αυτά τα θαυμάσια δέντρα, στο μακρινό παρελθόν ήταν αγριελιές που με την πάροδο του χρόνου εμβολιαζόταν σε τσουνάτες, μία ποικιλία που το μέγεθος του καρπού τους είναι μεταξύ λιανής ελιάς και χονδρολιάς. Κι ενώ η Κρήτη παράγει το καλύτερο σε ποιότητα ελαιόλαδο στον κόσμο, η τιμή του παραμένει «εξευτελιστική», αιτία που αναγκάζει πολλούς ελαιοπαραγωγούς ν’ αδιαφορούν για το μάζεμα του ευλογημένου καρπού! [www.haniotika-nea.gr]
Διαβάστε όλο το άρθρο στο "Σωματείο Λαϊκής Βιβλιοθήκης Παλαιών Ρουμάτων" »
Μεταφράστε αυτό το άρθρο (Translate this article) »
