Κλεάνθη Κουκουράκη, Δασκάλα
Κωνσταντίνος Ζοπουνίδης,
Καθηγητής Πολυτεχνείου Κρήτης
Η σκληρή στατιστική των τροχαίων ατυχημάτων αναφέρει ότι κάθε χρόνο αφανίζεται ένα ολόκληρο χωριό 1.600 ατόμων περίπου απ’ το χάρτη της ελληνικής επικράτειας. Το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών των ανθρώπων που χάνονται είναι νέοι άνθρωποι.
Σύμφωνα με τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η Ελλάδα κατέχει την τρίτη υψηλότερη θέση στους δείκτες θνησιμότητας από τροχαία ατυχήματα μεταξύ παιδιών, εφήβων και νέων έως 25 ετών στην Ε.Ε., με 14 θανάτους ανά 100.000 άτομα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΥΕ από τους 1.600 θανάτους που προαναφέραμε, ετησίως οι 450 αφορούν παιδιά και νέους έως 25 ετών.
Πρόσφατα, με βάση το Β΄ Εθνικό στρατηγικό σχέδιο “καθ’οδόν 2006-2010”, η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες της Ε.Ε. των 27 μελών που δεν έχει πετύχει σημαντικά αποτελέσματα και δεν έχει κάνει ουσιαστική προσπάθεια για την επίτευξη του στόχου της μείωσης των νεκρών από τροχαία ατυχήματα (βλ. Νικολαράκης, Ζοπουνίδης, Ανάλυση Τροχαίων Ατυχημάτων στην Ελλάδα, εκδ. Κλειδάριθμος 2007).
Τα τελευταία 12 χρόνια στο Εργαστήριο Συστημάτων Χρηματοοικονομικής Διοίκησης του Πολυτεχνείου Κρήτης, που έχουμε ασχοληθεί με το ζήτημα των τροχαίων ατυχημάτων, είδαμε ότι η αστυνόμευση περιορίζει χωρίς να μειώνει δραστικά τα τροχαία ατυχήματα.
Μακροπρόθεσμη και χρυσή επένδυση για την ύπαρξη συνειδητών πεζών και οδηγών στο μέλλον αποτελεί η κυκλοφοριακή αγωγή των παιδιών .
Τα παιδιά, λόγω της μικρής τους ηλικίας, δεν έχουν την ωριμότητα των ενηλίκων για να καταλάβουν τι είναι επικίνδυνο και τι όχι.
Εχουν παρορμητική συμπεριφορά, ιδιαίτερα όταν είναι με παρέα, περιορισμένο οπτικό πεδίο εξαιτίας του μικρού τους ύψους (το 1/3 λιγότερο από αυτό των ενηλίκων) και δεν μπορούν να αξιολογήσουν πόσο γρήγορα κινείται ένα αυτοκίνητο ή πόσο μακριά είναι, αφού δυσκολεύονται να καταλάβουν τη σχέση μεταξύ ταχύτητας, απόστασης και μεγέθους.
Επίσης, θεωρούν ότι αφού αυτά βλέπουν, τα βλέπουν και οι άλλοι, καθώς μεγάλο χρονικό διάστημα της προσχολικής και σχολικής τους ηλικίας είναι εγωκεντρικά.
Τα στατιστικά στοιχεία του Κέντρου Ερευνας και πρόληψης παιδικών ατυχημάτων δημιούργησαν την ανάγκη σχεδιασμού ενός εκπαιδευτικού προγράμματος, για την πρόληψη των τροχαίων ατυχημάτων που συμβαίνουν στα παιδιά.
Σύμφωνα με τη θεωρία των πολλαπλών νοημοσυνών του Howard Gardner άλλα παιδιά αντιλαμβάνονται καθαρά μέσω της αφηρημένης σκέψης, ενώ άλλα χρησιμοποιούν τις αισθήσεις και τα συναισθήματά τους.
Ενα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που λαμβάνει υπόψη του την παραπάνω θεωρία, βασίζεται τόσο στην εξατομικευμένη όσο και την ομαδοσυνεργατική μέθοδο διδασκαλίας.
Τα τελευταία χρόνια στα σχολεία της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης υλοποιούνται συχνά προγράμματα κυκλοφοριακής αγωγής. Οι δραστηριότητες που τα αφορούν γίνονται στην τάξη, στην αυλή του σχολείου και στο δρόμο και αφορούν ομαδικά παιχνίδια και θεατρικά δρώμενα, αφηγήσεις, κατασκευές, χειροτεχνίες και συνεργασία με Φορείς της πόλης. Πυρήνας των προγραμμάτων αυτών είναι το παιχνίδι, αφού μέσα από αυτό γνωρίζει τον εαυτό του, μαθαίνει τους ανθρώπους και τον κόσμο, αντιλαμβάνεται τα όριά του, τηρεί και σέβεται τους κανόνες.
Μέσα από τη βιωματική μάθηση παρατηρούν τόσο με τον/την εκπαιδευτικό όσο και με τους γονείς τους, τους δρόμους, τις αιτίες της ρύπανσης της πόλης, την ύπαρξη ποδηλάτων καθώς και τη συμπεριφορά των οδηγών των μεταφορικών μέσων. Παρατηρώντας καταγράφουν γραπτώς τα δεδομένα τους και τα επεξεργάζονται με προφορική συζήτηση στην τάξη.
Με την εποικοδομητική κριτική της συμπεριφοράς τόσο των οδηγών όσο και των πεζών, οδηγούνται στη διερεύνηση κάποιων ψυχοκοινωνικών λόγων που κρύβονται πίσω από τη συμπεριφορά που διακρίνει τους Έλληνες, όπως είναι η έλλειψη ευγένειας, υπομονής ή οι τάσεις επίδειξης κατά την οδήγηση.
Μαθαίνουν από τη μικρή ηλικία, ότι αν θεωρούμε τους υπόλοιπους χρήστες των δρόμων ως συνανθρώπους μας και όχι ως δυνητικά αντιπάλους μας, τότε δημιουργείται περιβάλλον φιλικότητας και αλληλοσεβασμού.
Καθώς είναι βέβαιο ότι οι αξίες που βιώνονται στα πρώτα χρόνια της ζωής ακολουθούν σε μεγάλο ποσοστό τις μετέπειτα αντιλήψεις του ατόμου, το πρόγραμμα της κυκλοφοριακής αγωγής αποκτά μεγάλη σημασία, αφού η θετική οδική τους συμπεριφορά θα τα βοηθήσει στην ενήλικη ζωή τους.
Η συμπεριφορά αυτή αφορά στο εσωτερικό του αυτοκινήτου, στη διάβαση πεζών, στο πεζοδρόμιο, στην τήρηση των κανόνων, στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τη ρύπανση της ατμόσφαιρας από τη χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς.
Στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου προγράμματος, πέρα από τις παραπάνω δραστηριότητες, τα παιδιά που εκπαιδεύονται έχουν τη δυνατότητα να επισκεφτούν πάρκα κυκλοφοριακής αγωγής. Στην πόλη μας υπάρχει το νέο πάρκο κυκλοφοριακής αγωγής (Π.Κ.Α) στο Καμπάνι Ακρωτηρίου, που παραδόθηκε το Μάρτιο του 2009 για την υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Από τότε άρχισε να λειτουργεί καθημερινά με ραντεβού μόνο για σχολεία, ενώ ως το τέλος της σχολικής χρονιάς 2009 - 2010 πέρασαν περίπου 2.500 παιδιά, που εκπαιδεύτηκαν.
Φέτος το καλοκαίρι άνοιξε, για πρώτη φορά, ελεύθερα για το κοινό και στις 13 συναντήσεις που έγιναν από 16 Ιουλίου έως 13 Αυγούστου, φιλοξένησε γύρω στα 200 παιδιά.
Τα παιδιά μπορούσαν να επισκεφθούν ελεύθερα το Π.Κ.Α. μαζί με τους γονείς τους όποτε ήθελαν, χωρίς περιορισμό και θεωρητικά η εκπαίδευση ολοκληρωνόταν μέσα σε μιάμιση ώρα, κατά τη διάρκεια της οποίας γινόταν η εκπαίδευσή τους ως πεζοί, ως ποδηλάτες - ποδηλάτισσες και ως οδηγοί ηλεκτροκίνητων αυτοκινήτων.
Οι εκπαιδευτές ήταν ο κ. Χρήστος Σωτηρόπουλος εκπαιδευτικός και μέλος της ομάδας “Ποδηλάτρεις” και η κα Ινη Γεόγλου εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής, επιμορφωμένη σε θέματα Κυκλοφοριακής Αγωγής.
Σε αυτές τις συναντήσεις ήμασταν παρόντες και οι γράφοντες με τα παιδιά μας, τα οποία εκπαιδεύτηκαν με επιτυχία.
Ολα τα παιδιά που παρακολούθησαν το πρόγραμμα απέκτησαν ευελιξία στην κυκλοφορία τους στους δρόμους με ποδήλατα και αυτοκινητάκια, διαβάζοντας σωστά την κατακόρυφη και οριζόντια σήμανση, τηρώντας με συνέπεια τους κανόνες του Κ.Ο.Κ.
Συνειδητοποίησαν πώς πρέπει να συμπεριφέρονται στις ευάλωτες ομάδες που κυκλοφορούν στους δρόμους, στους πεζούς καθώς και στους ανθρώπους με κινητική αναπηρία. Εμαθαν να προστατεύουν τους εαυτούς τους, περνώντας ως πεζοί με ασφάλεια από τις διαβάσεις, τηρώντας τους 4 χρυσούς κανόνες και φορώντας κράνος στο ποδήλατο ή ζώνη στο αυτοκινητάκι.
Ενδιαφέρον είχε η συμμετοχή των γονέων στο πρόγραμμα, οι οποίοι ερχόμενοι σε επαφή με τα δρώμενα ή παρακολουθώντας την εκπαίδευση των παιδιών, άρχισαν να συμμετέχουν ενεργά βοηθώντας τα παιδιά, τηρώντας και οι ίδιοι τους κανόνες του Κ.Ο.Κ. στους δρόμους του Π.Κ.Α. Με τον τρόπο αυτό κατάλαβαν την αναγκαιότητα του κράνους και πιστεύουμε ότι το 80% από αυτούς που συμμετείχαν αγόρασε ποδηλατικό κράνος στα παιδιά τους, συνεχίζοντας την καθημερινή εκπαίδευσή τους με τις δικές τους πολύτιμες συμβουλές.
Το Π.Κ.Α. ανήκει στο δήμο Ακρωτηρίου και για την εύρυθμη λειτουργία του υπεύθυνη είναι η Κοινωφελής Επιχείρηση του Δήμου.
Συμπερασματικά, η υλοποίηση προγράμματος Κυκλοφοριακής Αγωγής στο σχολείο με την εφαρμογή της ομαδοσυνεργατικής μεθόδου διδασκαλίας και της διαθεματικής προσέγγισης καθώς και η πρακτική εξάσκηση σε τέτοια πάρκα όπως περιγράφτηκε παραπάνω, αποτελούν τον ιδανικό συνδυασμό για να καταλάβουμε όλοι τη σπουδαιότητα και την ανάγκη να κυκλοφορούμε με ασφάλεια στο δρόμο.
Είναι ο συνδυασμός που αναμφισβήτητα βοηθάει στην υιοθέτηση μιας ευγενικής συμπεριφοράς, η οποία συμβαδίζει με το σεβασμό προς το περιβάλλον, καθώς η μη επιθετική οδήγηση συμβάλλει στη μείωση της κατανάλωσης έως και 40%, των εκπομπών των ρύπων κατά 15% και του κόστους συντήρησης.
Ας γίνουν οι δρόμοι χώροι αρμονίας και όχι αρένα επιθετικών συμπεριφορών. Αν στο μέλλον η προηγούμενη πρόταση γίνει πραγματικότητα, τα ψυχρά στατιστικά στοιχεία που κρύβουν ό,τι πιο τραγικό, όπως είναι ο αιφνίδιος θάνατος του φίλου, του αδελφού, των γονέων, του γνωστού ή του συναδέλφου, σίγουρα δε θα αναφέρονται στη θλιβερή πραγματικότητα της εξαφάνισης 1.600 ατόμων περίπου κάθε χρόνο από τη χώρας μας, όπως αναφέρθηκε στην αρχή του άρθρου αυτού.
Διαβάστε όλο το άρθρο στο "Ποδηλατώντας" »
Μεταφράστε αυτό το άρθρο (Translate this article) »
